TBA

plattegrond
Terug Mebest publicaties

Oersoep: trekpleister in terrazzo (deel II)

Oersoep in de Beurspassage (foto: Jan Willem Kommer)\ Oersoep in de Beurspassage (foto: Jan Willem Kommer);

Een wandeling door de Amsterdamse grachten zonder nat te worden. Het kan, in de nieuwe Beurspassage. Het kunstwerk waarmee vloer, wanden en plafonds zijn versierd, bevat talloze verwijzingen naar de rijk gevulde wateren van de hoofdstad. Bedacht door kunstenaars Arno Coenen, Iris Roskam en Hans van Benthem en gerealiseerd door terrazzobedrijf Zuliani Kunst en Terrazzo B.V. uit Zoetermeer.

Heeft u deel I van 'Oersoep: trekpleister in terrazzo' al gelezen?
Goud op de wand, plint van terrazzo

De wandtegels zijn eveneens door Zuliani op het werk zelf gezet. Ze zijn gemaakt door Solke Pasveer van Maatwerk Tegels. Een groot aantal van de tegels is voorzien van een afbeelding in goud. Luigi Zuliani legt uit hoe dat gaat. “Er wordt een goudtransfer op de tegels geplakt en meegebakken. Goud en glazuur vloeien dan in elkaar over zodat het materiaal er niet van kan worden afgeschraapt.” De kostbare tegels zijn met dezelfde lijm op de aluminium panelen geplakt als voor de mozaïekmatjes is gebruikt.

Ook voor de plint onder de tegelwand heeft de Zoetermeerse terrazzo-expert die lijm gebruikt. De rand bestaat uit blokken rode terrazzo die allemaal een verschillend formaat hebben. De vijftig meter lange passage loopt namelijk nogal af; tussen Nieuwendijk en Damrak zit een verschil van tachtig centimeter. “Een zeer arbeidsintensief onderdeel”, zegt Luigi Zuliani. “We hebben voor elk blok een andere mal moeten maken.” Tussen plint en tegelwand zit een duidelijk zichtbare naad; de opening zorgt ervoor dat de achterliggende muur kan ventileren. Ondanks die constructie heeft vocht geen kans om achter de plint te komen; aan de bovenzijde zijn de terrazzoblokken afgeschuind zodat condens kan afwateren.
Metaal in de vloer

In de rode terrazzoplinten zijn zo’n vijf soorten steen verwerkt, en parelmoer. Dat aantal wordt ruimschoots overtroffen door de vloer van de Beurspassage. “Daar zitten meer dan twintig soorten marmer in, en ook nog messing en aluminium ”, zegt Luigi Zuliani. Aluminium is gebruikt om de vloer te dilateren, die is immers te groot om het zonder krimpvoegen te kunnen stellen en aluminium valt het minste op in de grote lichte velden. Messingstrips zijn ingezet om de verschillende kleurvlakken te scheiden Ook zijn er in de vloeren verschillende figuren verwerkt die van messing zijn gemaakt; tandwielen bijvoorbeeld, en een windroos. Het was even zoeken voor Zuliani voor hij de juiste methode had gevonden om die objecten in de vloer op te nemen. “Ik heb eerst geprobeerd om sparingen te maken en ze daar in te passen. Daar ging te veel tijd in zitten, dat zou te kostbaar worden. Uiteindelijk hebben we in de werkplaats de figuren in malletjes gelegd en die opgevuld met terrazzo. Die complete stukken hebben we op de ondervloer gesteld en daar met terrazzo tegenaan gewerkt.” Dezelfde methode heeft hij gebruikt voor de trilobieten, de schelpen, de golfjes en de andere terrazzo-objecten.


Bewondering alom

Het schuren van de rijk gedetailleerde vloer was zo mogelijk een nog grotere uitdaging dan het stellen en smeren. De combinatie van terrazzo en messing is een lastige. “Dat metaal is harder dan een verse vloer maar het krast erg”, legt Luigi Zuliani uit. “Je moet het dus hoog schuren, dan gaat het mooi glanzen. Alleen kan het graniet dat ernaast ligt daar niet zo goed tegen, dat wordt op een gegeven moment zwart. Het was dus erg zoeken naar de grens.” De grote machines die hij het liefst inzet bij zulke vloeroppervlakken, zijn niet geschikt voor dat precisiewerk. Stukken met een hoge concentratie aan messing heeft Zuliani daarom met de handschuurmachine gedaan. “Dat maakt het zeer arbeidsintensief maar levert het mooiste resultaat op.” En afgaand op de ‘Oh’s’ en ‘Ah’s’ van het winkelend publiek is er geen twijfel mogelijk over dat resultaat. Met Oersoep in de nieuwe Beurspassage heeft de hoofdstad er een unieke attractie bij.

 

MOOI MAAR SPANNEND

“Het is een prachtig werk geweest om te maken”, zegt Luigi Zuliani. “We hadden al deze kunstjes wel eens eerder gedaan, maar niet eerder in één project en op zo’n grote schaal. We zijn ruim een jaar bezig geweest met het maken van de mozaïeken; zestien kuub steentjes hebben we verwerkt. Een jaar van tevoren zijn we al begonnen met de ornamenten maken. Dat maakte het ook wel heel spannend. Ik was doodsbang voor stomme fouten, voor verschuren bijvoorbeeld of voor een verkeerde hechtbrug. Allemaal fouten die je zelf al eens hebt gemaakt of her en der in de terrazzowereld hebt zien gebeuren. Natuurlijk, van fouten leer je. Maar bij dit soort werken is het erop of eronder. Je verdient er dan wel meer aan dan aan een badkamervloer, maar het risico is ook vele malen groter. Zoiets als dit kun je maar één keer betalen. Als het scheurt en het moet op jouw kosten eruit en opnieuw gemaakt, dan kun je sluiten.”

 

GOED ONDERBOUWDE VLOER
Tijdens  de voorbereidingen heeft Luigi Zuliani nog dankbaar gebruik gemaakt van de expertise van Technisch Bureau Afbouw. Aannemer Dura Vermeer wilde namelijk een schuimbeton constructievloer van zo’n zes à zeven cm maken en dat zag de terrazzoman niet zitten. “De draagkracht kan wel voldoende zijn, maar qua puntbelasting gaat het mis. Er zijn genoeg gevallen bekend waar een terrazzovloer van twee centimeter dik op zo’n ondervloer zelfs op vijftien centimeter van de dilatatie gewoon scheurt. Ik wilde een constructieve vloer die van zichzelf zorgt dat ie niet scheurt of breekt.” Als praktijkman kon hij dat prima aanvoelen, maar de aannemer overtuigen met een theoretische onderbouwing kon hij niet. Daar schakelde hij Technisch Bureau Afbouw voor in. Geen verspilde moeite want dankzij het rapport van technisch adviseur Onno de Vries zorgde aannemer Dura Vermeer voor een traditionele betonnen vloer met boven- en onderwapening erin.
De constructievloer is daarna nog voorzien van een vijf centimeter dikke zandcementvloer. Die haalt de oneffenheden eruit en zorgt voor een goede hechting. “Terrazzo op beton is niet ideaal”, zegt Luigi Zuliani. “Beton bevat veel grind en dat is een doods materiaal. Het neemt geen vocht op, zuigt niet aan. In een zandcementvloer zit zoveel lucht, daar kan de cementpap in lopen waardoor je wel een goede hechting krijgt.”

 
Beurspassage

Opdrachtgever: Wooninvest, Amsterdam
Architect: Rijnboutt Architecten in samenwerking met RAMSA (Robert Stern)
Ontwerp kunstwerk ‘Oersoep’: Iris Roskam, Arno Coenen, Hans van Benthem
Aannemer: Bouwcombinatie Dura Vermeer- de Nijs
Terrazzo-  mozaïek- en tegelwerk: Zuliani Kunst en Terrazzo B.V., Zoetermeer.

Dit artikel is ook gepubliceerd in Mebest nr. 1 van 2017

Meer Mebest

nee, bedankt
Download TBA App!Download de TBA App
beschikbaar voor
MOBIEL en TABLET
Play Store  of  Apple Store