TBA

plattegrond
Terug Mebest publicaties

Respectvolle restauratie van crematorium kamp Vught (deel II)

Mebest - Kamp Vught\ (foto: Jan Willem Kommer);

Precies voor Dodenherdenking was het gereed, de restauratie van het crematorium in Nationaal Monument Kamp Vught. De ingreep is uitgevoerd met veel respect en vakmanschap. Dat werd beloond met een unieke ontdekking.

Heeft u deel I van Respectvolle restauratie van crematorium kamp Vught al gelezen?

Verrassende vloer
Lange tijd hoorde Willie de Vries niets tot aannemer Nico de Bont eind 2014 contact opnam met de vraag of hij in januari kon starten met het werk. Toen de terrazzoman er nog een keer heen ging om het goed op te nemen, wachtte hem een verrassing. “Het bleek helemaal geen terrazzovloer te zijn maar een kwartsvloer! Dat kom je dus echt zelden tegen!” Het verschil tussen de twee vloeren zit hem in de steentjes. Bij terrazzo zijn het brokjes marmer die aan de cement worden toegevoegd terwijl bij een kwartsvloer kwartssteentjes worden gebruikt. Het is gissen waarom in 1943 die steentjes voor de vloer werd gebruikt. Hoewel Kamp Vught een uitgebreid archief heeft, is dáár niets over te vinden. Het ligt echter voor de hand dat het uit kostenoverwegingen gebeurde. Bouwmaterialen waren schaars terwijl in de omgeving van Vught voldoende zand was te vinden waar de kwartskorrels uitgezeefd konden worden.
De terrazzoman vindt het niet vreemd dat hem niet eerder was opgevallen dat hij met een kwartsvloer te maken had. “Je moet echt heel goed kijken, dan zie je dat er een verschil in vorm is. Kwartssteentjes zijn wat ronder dan marmerkorrels, die zijn immers gebroken. Menig terrazzowerker zal zich vergissen. Dat ís ook gebeurd, we zijn een reparatie tegengekomen waarbij wél marmer is gebruikt.”



Een wereld van verschil
Zelf had hij maar één keer eerder in zijn lange carrière een kwartsvloer hoeven herstellen. “Daar heb ik technisch adviseur Onno de Vries van het Technisch Bureau Afbouw bijgeroepen. Hij heeft toen voor me gemeten tot hoever ik kon slijpen met oog op de slipvastheid van de vloer.” Omdat de vloer in Vught hetzelfde kleine korreltje heeft als die vloer destijds, wist Willie de Vries precies wat hem te doen stond in het crematorium. En uit de eerdere ervaring wist hij ook dat het werk  hem aanzienlijk meer moeite én diamantschijven zou gaan kosten dan aanvankelijk gedacht. “Kwarts is een stuk harder dan marmer. Het scoort een 7 op de hardheidsschaal van Mohs terwijl marmer een hardheid van 3 heeft. Je moet er niet aan denken hoe het geweest moet zijn om die vloer destijds te slijpen, zonder de machines die we nu hebben. Ongetwijfeld waren het gevangenen die de vloer met de hand hebben geschuurd.”

Eerbied voor de historie
Anno 2015 is het 175 m2 tellende vloeroppervlak uiteraard wel machinaal geschuurd, voornamelijk om  verf, kalk en vuiligheid verwijderd. Een glans hoefde de vloer niet te krijgen, dat had hij tijdens de oorlogsjaren ook niet. Willie de Vries moest ook nog de nodige scheuren en beschadigingen repareren. Architect Miel Wijnen had op papier aangegeven om welke het precies het ging, want sommige beschadigingen wilde het museum zichtbaar laten. De putjes voor de verbrandingsovens bijvoorbeeld, die zijn veroorzaakt door de draagbaren met lijken die keer op keer op diezelfde plekken zijn neergezet.

Op zoek naar oude materialen
De truc bij dit soort restauraties is vooral het vinden van de juiste materialen zodat het herstelwerk goed aansluit op het oude werk. Kwartssteentjes zijn tamelijk makkelijk te vinden, dat gaat over de toonbank als filtergrind. Lastig is wel dat het hedendaagse filtergrind wat lichter is dan vroeger werd gebruikt. Bij de firma Oord & Co in Almere vond Willie de Vries echter nog een aantal zakken oud filtergrind, voldoende voor de reparaties. Een andere materiaal dat het uiterlijk bepaalt, is de cement. Willie de Vries was er vrij zeker van dat hij Dijckerhoff cement nodig had voor deze restauratie. “Destijds werden acht van de tien vloeren met Dijckerhoff gemaakt”, weet hij. “Je kunt het ook zien. Hij is wat zachter van tint dan de cementen van deze tijd, er zit een tikje bruin in.” De donkere randen en plinten zijn met hetzelfde materiaal gemaakt, alleen is die roetzwart gemaakt met steenkoolgruis of iets dergelijks. Monsters toonden aan dat de terrazzoman goed zat met zijn gekozen materialen.

Beladen sfeer behouden
Het reparatiewerk zelf was niet al te ingewikkeld. De scheuren werden uitgezaagd en tapsgewijs uitgehakt. Daarna zijn ze gevuld met cement waar een superplastificeerder aan was toegevoegd. De dag erop werden de kwartssteentjes erin getikt. Zodra de reparatie voldoende droog was kon er worden geschuurd. Een week of drie is De Vries Terrazzo er mee bezig geweest, van begin tot eind januari. Bij Nationaal Monument Kamp Vught zijn ze erg enthousiast over het werk van het bedrijf uit Oss. “De vloer ziet er weer prima uit, precies in de sfeer van het monument. Je ziet sommige reparaties wel, maar dat hoort bij dit gebouw”, vinden Els van der Meer en Brigitte de Kok van het museum.
Na de restauratie van de vloeren is er nog het nodige gedaan aan de vochtproblematiek. Zo zijn onder meer de wanden van een dampopen systeem voorzien en zijn er grindbaken aangelegd. Er is over gedacht om regenpijpen aan te brengen maar de opdrachtgever was bang dat het crematorium met zijn beladen geschiedenis daar de uitstraling van een pannenkoekhuisje door zou krijgen. Eind april is de restauratie van het crematorium afgerond, precies op tijd voor een gepaste dodenherdenking.

Crematorium Kamp Vught
Opdrachtgever: Nationaal Monument Kamp Vught
Architect: Wijnen Architectuur, ’s-Hertogenbosch
Aannemer: Nico de Bont, Vught
Restauratie kwartsvloer: De Vries Terrazzo, Oss

Dit artikel is ook gepubliceerd in Mebest nr 3 van 2015

Meer Mebest

nee, bedankt
Download TBA App!Download de TBA App
beschikbaar voor
MOBIEL en TABLET
Play Store  of  Apple Store