TBA

plattegrond
Terug Mebest publicaties

Symboliek in graniet (deel II)

(foto: Jan Willem Kommer)\ (foto: Jan Willem Kommer);

Twee unieke bouwwerken zijn het, de pagode en het columbarium op de Chinese begraafplaats ‘Het Paradijs’ in Zwolle. In nauwe samenwerking met Chinese steenhouwers en Nederlandse constructie-experts moest natuursteenbedrijf Hafkamp oude wielen opnieuw uitvinden en nieuwe wielen bedenken.

Heeft u deel I van 'symboliek in graniet' al gelezen? 
Handwerk en CNC

De samenwerking met China leverde niet louter verschillen op; natuursteentechniek bleek redelijk universeel. Wat de steenhouwer dáár doet is erg vergelijkbaar met het werk van zijn Nederlandse collega. En ook in China was er ervaring met bepaalde oplossingen voor aansluitingen en verbindingen met steen. Zo lukte het om gaandeweg tot een werkbaar ontwerp van de pagode te komen waar ook de Chinese gemeenschap in Nederland mee kon instemmen.

De afstemming met de Nederlandse partijen was lastiger. Die zijn veelal gewend dat alles tot in detail op papier wordt vastgelegd, in CAD wordt getekend en volautomatisch en computergestuurd wordt gefabriceerd. Om alle onderdelen met CNC-machines te kunnen maken, zou het hele ontwerp gedigitaliseerd moeten zijn, zonder foutjes die kostbare gevolgen kunnen hebben. En dat was een vrijwel onmogelijke opgave, gezien de grote verschillen in taal, cultuur, werk- en denkwijze. Daarnaast waren er zulke aparte constructies bij dat het veel te duur zou worden om die volledig geautomatiseerd te produceren. Handwerk bleek daarvoor veel efficiënter. “Uiteindelijk is het deels handmatig en deels machinaal gemaakt”, blikt Sheila Hafkamp terug. “Voor de ronde pilaren bijvoorbeeld zijn machines gebruikt.”


Controle in China

Tijdens het hele productieproces is Hafkamp één keer naar China gegaan om de resultaten te bekijken. “Je wilt niet in Zwolle voor verrassingen komen te staan”, zegt Sheila Hafkamp. 100% zekerheid dat alles in orde was kreeg ze echter niet. Het columbarium was wel volledig in elkaar gezet, precies zoals het in Nederland zou worden gedaan, maar vanwege de omvang was de pagode niet in zijn geheel opgebouwd maar in twee delen.

Uiteindelijk is alles weer gedemonteerd, in kratten gepakt, in zes containers verscheept naar Rotterdam en vervolgens met vrachtwagens getransporteerd naar de laatste rustplaats in Zwolle. Hafkamp heeft de bouwwerken daar zelf geplaatst. “We hebben nog wel gekeken naar bedrijven die dit voor ons zouden kunnen doen, maar als je van tevoren bedenkt hoe het in elkaar gezet moet worden, dan kun je dat net zo goed ook zelf doen.”
De laatste hand

Vanwege het enorme gewicht van de pagode en het columbarium had aannemer Bajo Bouw voor een betonnen fundering gezorgd. De 60.000 kilo zware pagode is zelfs onderheid. En omdat hij pal aan de vijver staat, is er een damwand geplaatst die er voor zorgt dat de grond niet onder het bouwwerk kan worden weggeslagen.

Het open paviljoen staat er niet alleen voor de sfeer. Chinezen brengen vaak een bezoek aan een begraafplaats, om de voorouders te eren. De pagode is dan een plek waar de familie bijeen kan komen. Vandaar dat hij ook is ingericht met een tegelvloer en meubilair. De banken zijn van hout maar voor de vloer en het tafeltje met zitjes is hetzelfde graniet gebruikt als voor de pagode. Hafkamp heeft de Padangtegels in de mortel gelegd. De stoeltjes en de tafel zijn verankerd zodat ze niet kunnen worden omgegooid.
Afwerken hoefde Hafkamp het materiaal niet meer, in China was de graniet gebrand en drie maal geborsteld. Wel heeft het natuursteenbedrijf uit Olst sommige kwetsbare delen dichtgekit. “Om vocht- en vorstschade te voorkomen”, legt Sheila Hafkamp uit.  “Maar je kunt ook niet alles dichtzetten want het bouwwerk moet wel kunnen ademenen.”
Opvallend symbool

In de zomer van 2016 zijn de pagode en het columbarium officieel in gebruik genomen. Beide zijn te zien vanaf de snelweg, een exotisch accent in het Overijsselse landschap. Maar de kenner zal zien dat het vooral traditioneel lijkt. Door alle specifieke wensen, bouwkundige eisen en technische beperkingen is het een heel nieuw en eigen ontwerp geworden. Het was belangrijk om de Chinese gemeenschap vooral ook in dat proces mee te nemen, de nieuwe vormtaal moest wel acceptabel zijn, kloppen. De initiatiefnemers zijn zeer tevreden over het eindresultaat, onder de indruk zelfs. Want wat er staat is niet alleen de pagode maar ook een symbool voor het proces waarin ze het gevoel hebben gezien en gehoord te zijn. Een knappe prestatie van Hafkamp en consorten want het hele proces van afstemmen met alle betrokken partijen was zo mogelijk nog moeilijker dan het feitelijke bouwen van de pagode in steen.

 
Onderhoudsvriendelijk columbarium

Net als de pagode heeft ook het columbarium een stevige betonnen fundering. Met ruim 4.000 kilo weegt de urnenmuur wel wat minder dan de 60 ton zware pagode. Hij ziet er ook minder exotisch uit, maar was zeker niet eenvoudiger en minder uitdagend om te ontwerpen en te bouwen. Belangrijk voor zowel de gemeente Zwolle als de Chinese gemeenschap was het beperken van de kosten voor beheer. Daarom is gezocht naar manieren om een onderhoudsvriendelijk bouwwerk te maken.

Het columbarium is gemaakt uit grote blokken graniet van soms wel 1.500 kilo. Die zijn op een zeer ingenieuze manier met elkaar verbonden zodat er maar weinig voegen zijn. Aan vrijwel geen van die verbindingen is iets kunstmatig; op een aantal verticale doken na zijn er alleen maar natuurlijke steensloten toegepast. Dilataties zijn open gelaten maar inwateren is zo goed als onmogelijk. En waar dat wel kan zijn de verbindingen zo gemaakt dat ze ook weer afwateren. Het schadelijke samenspel van vocht en vorst heeft zo geen kans. 

Dit artikel is ook gepubliceerd in Mebest nr. 2 van 2017

Meer Mebest

nee, bedankt
Download TBA App!Download de TBA App
beschikbaar voor
MOBIEL en TABLET
Play Store  of  Apple Store